Nhiều mẹ bầu cảm thấy bất an sau khi xem những « câu chuyện đáng sợ » trên mạng về gây tê ngoài màng cứng: một cây kim rất dài, rất to, tiêm vào đau đớn, đau lưng về sau, thậm chí liệt. Càng gần ngày dự sinh, nỗi lo càng tăng — dù sao thì cơn gò đã đau, và giờ một cây kim phải đưa vào vùng thắt lưng. Liệu tôi có chịu nổi không? Thực tế, những hình ảnh đó phóng đại tác động thị giác của dụng cụ và vô cớ khuếch đại nỗi sợ của người mẹ về giảm đau khi sinh.

Điều mọi người thường gọi là « sinh con không đau » thường là một trong những hình thức tiêu chuẩn của giảm đau khi sinh: gây tê ngoài màng cứng. Đó là một loại gây tê vùng. Bác sĩ gây mê dùng kim chọc dò để đặt một ống thông mảnh vào khoang ngoài màng cứng, sau đó liên tục truyền một thuốc giảm đau nồng độ thấp qua ống thông đó vào ống sống, ngăn chặn truyền dẫn cơn đau chuyển dạ.

Là phương pháp giảm đau hiệu quả nhất và được dùng rộng rãi nhất, gây tê ngoài màng cứng làm dịu cơn đau khi sinh trong khi người mẹ vẫn hoàn toàn tỉnh táo và giữ được khả năng cử động. Khi cơn gò đều đặn bắt đầu và cổ tử cung mở từ 2 cm trở lên, người mẹ có thể yêu cầu giảm đau tùy tình trạng. Bác sĩ gây mê trước tiên tiêm một liều thử thủ công và theo dõi phản ứng của từng mẹ với thuốc. Thông thường, trong vòng 10–20 phút sau liều thuốc, cơn đau chuyển dạ bắt đầu dịu đi.

Tùy tình trạng của mẹ, bác sĩ gây mê kết nối một bơm với các thông số cài sẵn vào ống thông. Trong suốt phần còn lại của chuyển dạ, bơm tiếp tục đưa thuốc để giảm đau trong toàn bộ quá trình.

Lưu ý: đừng đợi đến khi cơn đau không thể chịu đựng nổi mới gọi bác sĩ gây mê. Một mặt, hãy để đủ thời gian cho thủ thuật; mặt khác, thực hiện chọc dò trong lúc cơn gò mạnh và dày đặt sẽ làm tăng cả độ khó và rủi ro.

Tại sao giảm đau khi sinh được khuyến khích?

Giảm đau khi sinh không chỉ làm dịu cơn đau dữ dội lúc sinh nở. Nó làm giảm tỷ lệ mổ lấy thai không có chỉ định y tế do sợ đau, bảo vệ an toàn cho cả mẹ và bé. Nó cũng cải thiện sự thoải mái khi sinh và chất lượng chăm sóc, đồng thời hỗ trợ một hệ thống chính sách sinh đẻ hỗ trợ hơn.

Vào tháng 6 năm 2025, Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc, cùng với Cục Quản lý Y học Cổ truyền Trung Quốc và Cục Quản lý Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Quốc gia, đã ban hành thông báo về việc thúc đẩy toàn diện giảm đau khi sinh. Thông báo đề ra các mục tiêu rõ ràng: đến cuối năm 2025, tất cả bệnh viện tuyến ba cung cấp dịch vụ sản khoa phải có thể thực hiện giảm đau khi sinh; đến năm 2027, tất cả bệnh viện tuyến hai trở lên cung cấp dịch vụ sản khoa phải làm được như vậy.

Đối với các mẹ, những lợi ích của giảm đau khi sinh là rất cụ thể —

  • Chuyển dạ ổn định — giúp tránh cường giao cảm, không mở cổ tử cung và chuyển dạ ngừng trệ do cơn đau dữ dội.
  • Bảo toàn sức lực — giai đoạn một của chuyển dạ được nghỉ ngơi tốt, giúp còn nhiều sức để rặn hiệu quả ở giai đoạn hai.
  • Ít chấn thương hơn — khi cơn đau dịu đi, người mẹ ổn định về mặt cảm xúc, giảm khả năng chuyển dạ quá nhanh và rặn ép buộc gây rách và cắt tầng sinh môn.
  • Bảo vệ sức khỏe tinh thần — giúp giảm mạnh nguy cơ sợ hãi sau sinh, lo âu và trầm cảm sau sinh.
  • Rủi ro thấp hơn — trạng thái ổn định của mẹ giúp tránh nhịp tim thai nhanh, cử động thai bất thường và stress trong tử cung do cơn đau dữ dội, cũng như nguy cơ mổ lấy thai khẩn cấp từ sốc đau hoặc kiệt sức.

Cảm giác khi được gây tê ngoài màng cứng như thế nào?

Trước khi chọc dò, bác sĩ gây mê trước tiên gây tê tại chỗ vùng da. Kim gây tê tại chỗ rất nhỏ — một cái nhói ngắn, hơi giống lúc lấy máu hoặc tiêm thông thường. Khi thuốc tê tại chỗ phát huy tác dụng, bản thân mũi chọc dò không đau rõ rệt; điều bạn cảm nhận nhiều hơn là ê ẩm và áp lực. Sau khi thuốc giảm đau có hiệu quả, cơn đau dữ dội từng cơn biến mất, chỉ còn lại cảm giác thắt bụng và ê ẩm nhẹ. Không có tê bì hay cứng, chân vẫn cử động được và bạn vẫn hoàn toàn tỉnh táo — nhờ vậy bạn có thể nghỉ ngơi, ăn uống bình thường và giữ sức cho cuộc sinh.

Khi nào giảm đau khi sinh thực sự có thể bắt đầu?

Theo hướng dẫn sản khoa hiện đại, khi chuyển dạ đã bắt đầu, cơn gò đều đặn xuất hiện, cơn đau khó chịu đựng, và bác sĩ sản khoa cùng bác sĩ gây mê đánh giá không có chống chỉ định, thì có thể thực hiện giảm đau khi sinh — không cần chờ cổ tử cung mở đến 3 cm. Bắt đầu giảm đau sớm không phải là chịu đựng cơn đau một cách thụ động; đó là cách khoa học để quản lý chuyển dạ. Giảm đau sớm giúp tránh kiệt sức, nhịp tim nhanh và thở quá mức do cơn đau gò dữ dội, đồng thời giảm nguy cơ chuyển dạ ngừng trệ và phải chuyển sang mổ lấy thai vì cơn đau không chịu nổi.

Gây tê ngoài màng cứng có gây đau lưng sau sinh không?

Chọc dò ngoài màng cứng chỉ gây đau âm ỉ, nhẹ và ngắn hạn tại chỗ chọc, thường tự hết trong vài ngày và nói chung không để lại đau lưng lâu dài. Đau lưng sau sinh khá phổ biến, và nguyên nhân chính là những thay đổi sinh lý của thai kỳ: tăng cân và bụng ngả về phía trước làm dịch chuyển sức ép lên cột sống thắt lưng, cơ lưng và khung chậu bị căng giãn lâu dài; cộng thêm quá trình sinh nở, tư thế cho con bú và việc bế bé. Tất cả những yếu tố này gây khó chịu — chứ không phải di chứng lâu dài của gây tê ngoài màng cứng. Nếu đau lưng kéo dài sau sinh, hãy đi khám sớm để loại trừ các vấn đề ở khung chậu, cột sống thắt lưng và cơ.

Gây tê ngoài màng cứng có làm chậm mổ lấy thai khẩn cấp không?

Một ống thông ngoài màng cứng đặt đúng cách có thể đóng vai trò là đường gây tê cho mổ lấy thai khẩn cấp. Nếu xuất hiện chỉ định chuyển sang mổ trong lúc chuyển dạ, không cần chọc lại — bác sĩ chỉ điều chỉnh liều lượng và tăng nồng độ thuốc tê để nhanh chóng đáp ứng yêu cầu phẫu thuật, nhờ vậy không làm chậm trễ ca khẩn cấp. Chỉ trong một vài tình huống hiếm gặp — như ống thông bị lệch, tuột ra hoặc giảm đau kém — mới cần đổi phương pháp gây tê; bác sĩ gây mê đánh giá và lên kế hoạch xuyên suốt để giữ an toàn cho mẹ và bé.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và không thay thế lời khuyên y tế. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ sản khoa về tình huống cụ thể của bạn.

Trò chuyện với đội ngũ sản khoa của chúng tôi

Đội ngũ bệnh nhân quốc tế của chúng tôi có thể giúp bạn sắp xếp một cuộc tư vấn sản khoa tại cơ sở New Century Healthcare và tư vấn về thời điểm thích hợp theo kế hoạch sinh của bạn.