Bạn đã không đếm xuể đây là lần thứ mấy. Ngứa, mùi, khí hư dạng bã đậu — lại nữa. Thuốc có tác dụng, rồi hết tác dụng ngay khi bạn ngưng dùng.

Vấn đề thường không phải là nhiễm trùng chưa được diệt sạch hoàn toàn, mà là bạn đang dùng tư duy ‘diệt khuẩn’ để giải quyết một vấn đề của hệ sinh thái.

Tái phát không phải do diệt không sạch, mà là hệ vi sinh chưa từng hồi phục

Ở âm đạo khỏe mạnh, lactobacillus là quần thể cư trú chiếm ưu thế. Chúng tạo acid lactic, duy trì môi trường acid ở pH từ 3,8 đến 4,5 và ngăn các vi sinh vật khác phát triển quá mức.

Khi lactobacillus bị suy yếu, các vi sinh vật cơ hội như Gardnerella và Candida sẽ nhân cơ hội bung rộng, gây viêm âm đạo do vi khuẩn hoặc nấm âm đạo – âm hộ.

Thuốc kháng khuẩn tiêu diệt tác nhân gây bệnh, nhưng hiếm khi giúp lactobacillus giành lại lãnh địa. Gardnerella và các vi sinh vật tương tự còn có thể tạo màng sinh học trong âm đạo khiến thuốc khó thấm hết. Triệu chứng lặng đi. Sự mất cân bằng vẫn còn. Mầm của đợt tiếp theo vẫn ở đó. Sau điều trị tiêu chuẩn viêm âm đạo do vi khuẩn, tỷ lệ tái phát có thể tới 50%, điều hoàn toàn không hiếm.

Ruột có thể là thượng nguồn mà không ai để ý

Đáng để nhấc tầm mắt ra khỏi vị trí tại chỗ. Trục ruột-âm đạo kết nối hai cộng đồng vi sinh. Trực tràng là một trong những ‘ngân hàng hạt giống’ quan trọng của hệ vi sinh âm đạo, và một phần hệ vi sinh âm đạo bắt nguồn từ ruột.

Một nghiên cứu tại Trung Quốc trên nhóm phụ nữ bị viêm âm đạo tái phát cho thấy nhóm tái phát có số lượng Bifidobacterium và Lactobacillus ở ruột thấp hơn đáng kể, còn Enterococcus và Escherichia coli cao hơn đáng kể — mối liên hệ rõ ràng giữa rối loạn hệ vi sinh ruột và các đợt lặp lại.

Từ đó có hai hệ quả:

  • Những vị khách không mời có thể chuyển đến chiếm chỗ. — Khi dùng kháng sinh kéo dài, ăn uống mất cân bằng, táo bón hoặc dao động miễn dịch làm rối loạn hệ vi sinh ruột, các vi sinh vật từ ruột có thể di chuyển lên âm đạo và chiếm chỗ mà lẽ ra lactobacillus phải giữ.
  • Nguồn dự trữ cạn kiệt. — Khi kho dự trữ lactobacillus có lợi ở ruột thấp, nguồn tiếp viện mà âm đạo cần để tái tạo cũng bị cắt đứt.

Các đợt điều trị kháng khuẩn lặp lại lại tiếp tục làm tổn thương hệ vi sinh ruột, khiến sự mất cân bằng mỗi lần lại bám rễ sâu hơn.

Bốn điều thường bị làm ngược

  • Thụt rửa bên trong âm đạo thường xuyên. — Thứ bị cuốn trôi đầu tiên lại chính là lactobacillus, nhóm cần được bảo vệ nhất. Giống như tự rút lính canh rồi than sao địch quá mạnh.
  • Ngưng thuốc ngay khi triệu chứng vừa dịu. — Các vi sinh vật còn sót hoạt động như ngọn lửa chỉ bị đè xuống chưa dập tắt, và bùng lên ngay khi có cơ hội.
  • Dùng đi dùng lại cùng một phác đồ kháng khuẩn. — Điều này chọn lọc ra các vi sinh vật kháng thuốc và tiếp tục bào mòn khả năng hồi phục của cả hệ vi sinh ruột lẫn âm đạo.
  • Xử lý sai vấn đề của bạn tình. — Viêm âm đạo do vi khuẩn và nấm âm đạo – âm hộ về bản chất là mất cân bằng hệ vi sinh, và không yêu cầu điều trị bạn tình một cách thường quy. Trong các trường hợp tái phát, có thể cùng rà soát lại thói quen vệ sinh, nhưng không nên quy trách nhiệm cho bất kỳ ai trong hai người.

Nơi thực sự cắt đứt vòng tái phát

Với viêm âm đạo cứ quay lại, vấn đề cốt lõi không phải là vi sinh vật không thể tiêu diệt, mà là hệ sinh thái vi mô của âm đạo và ruột đã bị xáo trộn.

Sau khi điều trị kháng khuẩn đã kiểm soát được viêm cấp, bác sĩ cần đánh giá có nên bổ sung chế phẩm sinh học chủ đạo là lactobacillus hay không, hệ vi sinh ruột có cần điều hòa hay không, và có cần tìm các yếu tố khởi phát như đường huyết, nội tiết, thuốc đang dùng và thói quen sinh hoạt hay không.

Nếu các đợt diễn ra thường xuyên, hoặc luôn quay lại sau khi ngưng thuốc, đừng tiếp tục tự đổi thuốc hay thêm thuốc. Hãy đến đánh giá hệ vi sinh âm đạo, cùng bác sĩ tìm điểm mà chuỗi bị đứt, và xây dựng kế hoạch cá nhân hóa để cắt đứt vòng lặp thay vì khởi động lại nó.

Bài viết này chỉ nhằm giáo dục sức khỏe và không thay thế tư vấn y khoa cá nhân. Nguyên nhân viêm âm đạo tái phát khác nhau ở mỗi phụ nữ, và việc đánh giá, xét nghiệm và điều trị phải do bác sĩ phụ khoa quyết định sau khi thăm khám. Không tự ý bắt đầu, ngưng hay thay đổi bất kỳ đơn thuốc nào.

Đội ngũ phụ khoa của chúng tôi sẵn sàng trao đổi

Đội ngũ bệnh nhân quốc tế của chúng tôi có thể sắp xếp một buổi tư vấn phụ khoa tại Bệnh viện Phụ sản Nhi Beijing New Century, bao gồm đánh giá hệ vi sinh âm đạo và rà soát các yếu tố về ruột, chuyển hóa và lối sống đứng sau các đợt lặp lại, đồng thời sẽ giải thích những gì bạn có thể mong đợi trong buổi khám.